مالیات بر درآمد مشاغل یکی از انواع مالیات‌های مستقیم است که بر اساس آن، درآمدی که شخص حقیقی از طریق اشتغال کسب می‌کند، پس از کسر معافیت‌ها، هزینه‌ها و استهلاکات، مشمول این نوع مالیات می‌شود.

مالیات بر درآمد مشاغل را چه کسانی باید پرداخت کنند؟

مالیات بر درآمد مشاغل یکی از انواع مالیات‌های مستقیم است که بر اساس آن، درآمدی که شخص حقیقی از طریق اشتغال کسب می‌کند، پس از کسر معافیت‌ها، هزینه‌ها و استهلاکات، مشمول این نوع مالیات است.
این نوع مالیات را افرادی پرداخت می‌نمایند که اصطلاحاً به آن‌ها کسبه، اصناف، پیشه‌وران و صنعت گران گفته می‌شود.
همچنین سایر افرادی که به صورت شخص حقیقی بابت درآمد حاصل از اشتغال که به‌طور انفرادی یا با مشارکت مدنی فعالیت می‌کنند نیز مشمول این نوع مالیات می‌شوند.
در خصوص ارائه زمان و کیفیت تسلیم اظهارنامه مالیاتی، صاحبان مشاغل تکالیفی را بر عهده دارند که در ادامه به مواد 99 تا 101 آنها اشاره می‌شود. برای اطلاع از مواد قبلی این فصل می توانید اینجا کلیک کنید.

قانون مالیات بر درآمد مشاغل مواد 99 تا 101 :

ماده 99 :

قراردادهای پیمانکاری موضوع ماده 76 قانون مالیات های مستقیم مصوب اسفندماه 1345 و اصلاحیه های بعدی آن که پیشنهاد آن ها، قبل از تاریخ تصویب این قانون می باشد از لحاظ تشخیص درآمد، مشمول مالیات است.
همچنین پرداخت 4% مالیات مقطوع کماکان مشمول مقررات قانون فوق الذکر خواهند بود.

تبصره ماده 99 :

قراردادهای پیمانکاری موضوع ماده 76 قانون مالیات های مستقیم مصوب اسفندماه 1345 و اصلاحیه های بعدی که پیشنهاد آن ها از تاریخ 1366/12/3 لغایت 1367/12/29 تسلیم گردیده از لحاظ تعیین درآمد مشمول مالیات تابع مقررات این قانون بوده و فقط از لحاظ اعمال نرخ مالیات بر درآمد عملکرد منتهی به سال 1367 تابع نرخ مالیاتی مقرر در سال مزبور خواهند بود.

ماده 100 :

مؤدیان موضوع این فصل این قانون، مکلفند اظهارنامه مالیاتی مربوط به فعالیت های شغلی خود را در یک سال مالیاتی برای هر واحد شغلی یا برای هر محل جداگانه تهیه نمایند.
این اظهارنامه طبق نمونه ای که وسیله سازمان امور مالیاتی کشور تهیه خواهد شد، تنظیم می شود.
مؤدیان موظفند آن را تا آخر خردادماه سال بعد به اداره امور مالیاتی محل شغل خود تسلیم نموده و مالیات متعلق را، به نرخ مذکور در ماده 131 این قانون پرداخت نمایند.

تبصره ماده 100 :

سازمان امور مالیاتی کشور می تواند برخی از مشاغل یا گروه هایی از آنان را که میزان فروش کالا و خدمات سالانه آن ها حداکثر ده برابر معافیت موضوع ماده 84 این قانون باشد، از انجام بخشی از تکالیف از قبیل نگهداری اسناد و مدارک موضوع این قانون و ارارئه اظهارنامه مالیاتی معاف کند.
از این رو می بایست مالیات مؤدیان مذکور را به صورت مقطوع تعیین و وصول نمایند.
در مواردی که مؤدی کمتر از یک سال مالی به فعالیت اشتغال داشته باشد، مالیات متعلق نسبت به مدت اشتغال محاسبه و وصول می شود. 

حکم این تبصره مانع از رسیدگی به اظهارنامه های مالیاتی تسلیم شده در موعد مقرر نخواهد بود.

ماده 101 :

درآمد سالانه مشمول مالیات مؤدیان موضوع این فصل که اظهارنامه مالیات خود را طبق مقررات این فصل در موعد مقرر تسلیم کرده اند تا میزان معافیت موضوع ماده 84 این قانون از پرداخت مالیات معاف است.
 همچنین مازاد آن به نرخ های مذکور در ماده 131 این قانون مشمول مالیات خواهد بود.
شرط تسلیم اظهارنامه برای استفاده از معافیت فوق نسبت به عملکرد سال 1382 به بعد جاری است.

تبصره 1 :

در مشارکت های مدنی اعم از اختیاری و قهری، شرکا حداکثر از دو معافیت استفاده خواهند کرد.
مبلغ معافیت به طور مساوی بین آنان تقسیم و باقیمانده سهم هر شریک جداگانه مشمول مالیات خواهد بود.
شرکایی که با هم رابطه زوجیت دارند از لحاظ استفاده از معافیت در حکم یک شریک تلقی و معافیت مقرر به زوج اعطا می گردد.
در صورت فوت احد از شرکا وراث وی به عنوان قائم مقام قانونی از معافیت مالیاتی سهم متوفی در مشارکت به شرح فوق استفاده نموده و این معافیت به طور مساوی بین آنان تقسیم و از درآمد سهم هرکدام کسر خواهد شد.

در صورتی که هر شخص حقیقی دارای بیش از یک واحد شغلی باشد، مجموع درآمد واحدهای شغلی وی با کسر فقط یک معافیت موضوع این ماده مشمول مالیات به نرخ های مذکور در ماده 131 این قانون می شود.

آموزش مالیات بر درآمد مشاغل

مثال 1 :

آقای شهسواری مالک کارخانه تولید فرش ماشینی است که دارای پروانه بهره برداری از وزارت خانه ذی ربط می باشد.
ایشان در سال 1399 ضمن تسلیم اظهارنامه مالیاتی مبلغ 500.000.000ريال سود ابرازی بابت تولید و فروش فرش ماشینی اعلام نموده است.
نامبرده در موعد مقرر اسناد و مدارک و دفاتر خویش را به مأموران مالیاتی ارائه نموده و واحد مالیاتی ذی ربط ضمن ضمن پذیرش دفاتر کارخانه مزبور مبلغ 250.000.000ريال از هزینه های توزیع و فروش نامبرده را به عنوان هزینه غیرقابل قبول محسوب نموده اند.
مطلوب است محاسبه مالیات عملکرد سال 1398 بر اساس اظهارنامه مالیاتی و همچنین برگ تشخیص مالیات.

پاسخ :

درآمد مشمول مالیات اظهارنامه پس از کسر معافیت سالانه
                                                                       140.000.000=360.000.000- 500.000.000

مالیات اظهارنامه عملکرد سال 1399         21.000.000 <——-  طبق نرخ ماده 131   <—– 140.000.000

جمع درآمد مشمول مالیات طبق برگ تشخیص            750.000.000 = 250.000.000 + 500.000.000

درآمد مشمول مالیات پس از کسر معافیت سالانه          390.000.000 = 360.000.000- 750.000.000

مالیات طبق برگه تشخیص   58.500.000 <—– طبق نرخ ماده 131 <—– 390.000.000

مثال 2 :

چنانچه در مثال قبل جمع درآمد مشمول مالیات طبق برگ تشخیص 1.200.000.000ريال باشد و آقای شهسواری با آقای کرمانی به نسبت چهار دانگ و دو دانگ با یکدیگر شریک باشند، مالیات متعلق طبق برگ تشخیص را برای هرکدام محاسبه کنید.

پاسخ :

درآمد سالیانه آقای شهسواری    800.000.000 = (6 ÷ 4) × 1.200.000.000

درآمد سالیانه آقای کرمانی  400.000.000 = (6 ÷ 2) × 1.200.000.000

درآمد سالیانه آقای مهدی شهسواری پس از کسر معافیت ماده 84  
                                                                     440.000.000 = 360.000.000 – 800.000.000

درآمد سالیانه آقای کرمانی پس از کسر معافیت ماده 84 :
                                                                        40.000.000 = 360.000.000 – 400.000.000 

مالیات سهم آقای شهسواری 
                                                    66.000.000 <—– طبق نرخ ماده 131 <—-   440.000.000

مالیات سهم آقای کرمانی 
                                                          6.000.000 <—- طبق نرخ ماده 131 <—- 40.000.000

جمع کل مالیات                                                   72.000.000 = 6.000.000 + 66.000.000