مالیات بر درآمد حقوق چیست؟ موضوعی است که در این مقاله به آن خواهیم پرداخت. بر طبق تعاریف قانونی، درآمدی که شخص حقیقیِ در خدمت شخص دیگر، در قبال تسلیم نیروی کار خود بابت اشتغال در ایران برحسب مدت یا کار انجام یافته به طور نقد یا غیر نقد تحصیل می کند، مشمول مالیات بر درآمد حقوق است.
کارفرما می تواند از نوع حقیقی یا حقوقی نیز باشد.

همۀ افراد شاغلی که به هر شکلی حقوق دریافت می­کنند و همچنین بیمۀ تأمین اجتماعی دارند، مؤظف هستند که بخشی از حقوق خود را تحت عنوان مالیات به وزارت اقتصاد و دارایی بپردازند.
در واقع مالیات وجه مشخصی است که از طرف دولت و به منظور تأمین هزینه‌­های بخش‌­های مختلف دولتی، از افراد واجد شرایط اخذ می‌­شود.

افرادی که موظف به پرداخت مالیات حقوق هستند، باید طبق بخشنامه‌هایی که هر ساله برای کارفرمایان و بنگاه‌های اقتصادی ارسال می‌شود، مقدار مشخصی از حقوقشان را به حساب تعیین­ شده از سوی وزارت امور اقتصادی و دارایی واریز کنند.
البته در بیشتر مواقع این کار را خود کارفرمایان انجام می­‌دهند.

ماده 83 : درآمد مشمول مالیات حقوق چیست؟

درآمد مشمول مالیات حقوق عبارت است از حقوق (مقرری یا مزد یا حقوق اصلی) و مزایای مربوط شغل.
این مزایا می تواند از نوع مستمر یا غیر مستمر  باشد که قبل از وضع کسور و پس از کسر معافیت های مقرر در این قانون محاسبه می شود.

مالیات درآمد غیر نقدی شامل چه مواردی است :

درآمد غیرنقدیِ مشمول مالیات حقوق، به شرح زیر تقویم و محاسبه می شود:

الف- مسکن با اثاثیه معادل 25% و مسکن بدون اثاثیه 20% حقوق و مزایای مستمر نقدی در ماه، پس از وضع وجوهی که از این بابت از حقوق کارمند کسر می شود.
این مورد به استثنای مزایای نقدی معاف موضوع ماده 91 این قانون می باشد. 

ب- اتومبیل اختصاصی با راننده معادل 10% و بدون راننده معادل 5% حقوق و مزایای مستمر نقدی در ماه پس از کسر وجوهی که از این بابت از حقوق کارمند کسر می شود.
مزایای این قانون به استثنای مزایای نقدی معاف موضوع ماده 91 این قانون می باشد.

ج- سایر مزایای غیر نقدی معادل قیمت تمام شده برای پرداخت کننده حقوق.

ماده 84 :

میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه مشمول مالیاتِ حقوق از یک یا چند منبع، هرساله در قانون بودجه سنواتی مشخص می شود.

ماده 85 :

نرخ مالیات بر درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیر دولتی مازاد بر مبلغ مذکور در ماده 84 این قانون و تا هفت برابر آن مشمول مالیات سالانه 10% و نسبت به مازاد آن 20% است.

ماده 86 :

پرداخت کنندگان حقوق هنگام هر پرداخت یا تخصیص آن مکلف اند مالیات را طبق مقررات ماده 85 این قانون محاسبه و کسر نمایند.
سپس تا پایان ماه بعد ضمن تسلیم فهرستی متضمن نام و نشانی دریافت کنندگان حقوق و میزان آن را به اداره امور مالیاتی محل پرداخت نمایند.
در ماه های بعد نیز موظف اند فقط تغییرات را صورت دهند.

تبصره 1 :

پرداخت هایی که از طرف غیر از پرداخت کننده اصلی حقوق به شخص حقیقی به عمل آید، فعالیت هایی را از سمت پرداخت کنندگان می طلبد.
طبق این ماده پرداخت کنندگان مکلف اند هنگام هر پرداخت، مالیات متعلق را با رعایت معافیت قانونی مربوط به حقوق به جز معافیت موضوع ماده 84 این قانون، به نرخ مقطوع 10%  محاسبه و کسر نمایند.
سپس حداکثر تا پایان ماه بعد با فهرستی حاوی نام و نشانی دریافت کنندگان و میزان آن به اداره امور مالیاتی محل پرداخت کنند.
همچنین در صورت تخلف، مسئول پرداخت مالیات و جریمه های متعلق خواهند بود.

تبصره 2 :

مراکز پژوهشی زیر مشمول این تبصره هستند.
این مراکز عبارتند از:
-دانشگاه ها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارت خانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت هستند.

-سایر مؤسسات آموزشی و پژوهشی قانونی دارای مجوز رسمی از وزارتین فوق الذکر .

در نتیجه مبالغی که از طریق این مراکز پژوهشی به اشخاص حقیقی اعم از کارکنان و غیرکارکنان پرداخت می شود مشمول مالیات به شرح زیر هستند :
حق التدریس مشمول مالیات به نرخ 10%

-حق التحقیق به نرخ 5%

-حق پژوهش به نرخ 5%

-حق تحقیقاتی به نرخ 5%

این مبالغ با رعایت سایر احکام مقرر در تبصره یک، وضع گردیده اند.

مثال 1 :

حقوق و مزایای نقدی مستمر خانم شرافت (به استثنای مزایای نقدی معاف موضوع ماده 91 ق.م.م) در سال 1396 ماهیانه مبلغ 20.000.000 ريال می باشد.
نامبرده از مسکن بدون اثاثیه در سال فوق استفاده می نماید، مطلوب است معادل نقدی مسکن بدون اثاثیه نامبرده.

پاسخ :

بر طبق ماده 83 قانون مالیات بر درآمد حقوق میزان مالیات برای مسکن بدون اثاثیه ، 20% می باشد:
                                                                                                    4.000.000 = 20% × 20.000.000

مثال 2 :

در صورتی که در مثال قبل خانم شرافت از اتومبیل اختصاصی بدون راننده استفاده نماید، مطلوب است معادل نقدی اتومبیل اختصاصی بدون راننده نامبرده.

پاسخ :

طبق ماده 83،  اتومبیل بدون راننده معادل 5% حقوق و مزایای مستمر است:

1.000.000 = %5 × 20.000.000

مثال 3 :

شرکت بازرگانی سلامت در مهرماه 1396 مبلغ 68.000.000 ريال بابت حق المشاوره به آقای شاهی که از کارکنان شرکت دیگری بوده، پرداخت می نماید.
چنانچه نامبرده مشمول هیچگونه معافیت های موضوع مالیات حقوق نباشد، مطلوب است:
محاسبه مالیات حق المشاوره نامبرده.

پاسخ :

                                                                                               6.800.000 = 10% × 68.000.000